De recreatiebranche kenmerkt zich in het eerste kwartaal van 2026 door veranderd consumentengedrag, gedreven door een combinatie van economische en geopolitieke factoren. Dit resulteert in een duidelijk verschuiving van het boekgedrag: de vraag naar hoog geprijsde verhuuraccommodaties en periodes staan onder druk, terwijl goedkopere alternatieven en kortere verblijven terrein winnen. Een typerend voorbeeld is het paasweekend; waar voorheen de vrijdag t/m dinsdag de standaard was, ligt nu de voorkeur bij vrijdag t/m maandag. Performance manager Leon en SEA-specialist Jorn vertellen je hier meer over.

Stijgende prijzen en economische druk

De vakantiemarkt in Nederland en België laat prijsstijgingen zien die bij veel consumenten een directe invloed hebben op het boekgedrag.

• BTW-verhogingen: Het btw-tarief op logies is per 1 januari 2026 in Nederland gestegen van 9% naar 21%. In België is het btw-tarief per 1 maart 2026 gestegen van 6% naar 12%. Veel vakantieparken berekenen deze kosten door, wat zorgt voor hogere consumentenprijzen. In Duitsland wordt wel een lager btw-tarief van 7% gehanteerd. De berichtgeving over deze verhogingen heeft zowel bij veel Belgische als Duitse consumenten geleid tot een terughoudende start van het boekingsjaar.
• ADR en totale prijsstijging: De Gemiddelde Prijs per Nacht (ADR) steeg dit jaar met 3% (exclusief btw). Inclusief de btw-verhogingen resulteert dit in een totale prijsverhoging van bijna 15% (14,71%) ten opzichte van vorig jaar. De ontwikkeling van deze prijsstelling gedurende het kwartaal suggereert dat de initiële prijsstijging voor veel consumenten een reden was om het boeken uit te stellen (wachten op last-minute kansen of meer budgettaire zekerheid) in plaats van volledig af te zien van een boeking. Dit wordt ondersteund door de recente toename in reserveringen in maart, waarbij de markt zich lijkt aan te passen aan het nieuwe prijsniveau. Wel blijft het altijd belangrijk om flexibel en kritisch naar de prijzen te blijven kijken.
• Toeristenbelasting: De totale kosten voor een consument worden daarnaast ook beïnvloed door stijgingen in de toeristenbelasting, waarbij de hoogte van de verhoging verschilt per gemeente.
  

Consumentenvertrouwen en geopolitieke onzekerheid

De huidige geopolitieke ontwikkelingen en het afnemende consumentenvertrouwen beïnvloeden de houding van de consument, wat bij veel vakantiegangers negatieve impact heeft op de wijze waarop zij hun vakantie plannen. We zien op dit moment met name dat dit impact heeft op vakanties in het buitenland.

• Daling consumentenvertrouwen: In maart 2026 kwam het consumentenvertrouwen in Nederland uit op -30 (op een schaal van -100 tot 100), de grootste daling in bijna vier jaar. Consumenten zijn hierdoor terughoudender over het economisch klimaat en achten de tijd voor grote aankopen minder gunstig.
• Internationale dalingen: In België en Duitsland zijn vergelijkbare dalingen te zien. België zag het laagste punt sinds mei 2025 in consumentenvertrouwen en in Duitsland wordt, volgens het GFK, gevreesd voor een nieuwe recessie vanwege de impact van de oorlog op het vertrouwen.
• Oorlogseffect op boekgedrag: De onrust in het Midden-Oosten beïnvloedt vooral verre vliegreizen. Dit leidt tot een toename van de vraag naar vakanties binnen Europa, zoals Griekenland, Spanje en Portugal. Men kiest voor andere bestemmingen of stelt de reis uit, waarbij er ook een lichte toename is in de interesse in treinreizen.
• Kortere boekingstermijnen: De algehele onzekerheid zorgt ervoor dat veel mensen bedachtzamer zijn met boeken, wat resulteert in korte boekingstermijnen. Het aandeel dat korter dan 30 dagen voor aankomst boekt, is gestegen van 22% naar 25%.
  

De druk op verhuur: Duitsers kijken naar alternatieven

De toenemende prijzen en het gedaalde consumentenvertrouwen laten een daling zien in boekingen voor duurdere verhuuraccommodaties en een stijging in kampeerplek boekingen.

• Verschuiving kamperen vs. verhuur: Kamperen laat een groei van 2,5% zien in pickup (geboekte nachten), terwijl de verhuur een daling van 8,3% laat zien. Dit duidt niet direct op gasten die overstappen van verhuur naar kamperen, maar op een veranderende samenstelling van de markt. De traditionele verhuurgast boekt minder, terwijl de kampeergast juist actiever is.
• Duitse verhuur vraag onder druk: De daling in de verhuur komt met name voort uit de Duitse gast, waar de pickup is gedaald met 9,6%. De grootste achterstand is bij veel vakantieparken te zien in de piekweken van de zomervakantie, waar de Duitse vraag naar verhuur momenteel 32% lager is dan vorig jaar. Deze trend sluit aan bij de prognose van het NBTC, die voor 2026 een halvering van de groei in internationale aankomsten voorspelde, waarbij met name de groei vanuit Duitsland en België afzwakt. In maart zien we, in onze benchmark, wel weer positieve cijfers.
• Stabiliteit Nederlandse boekingen en kampeer vraag: Nederlandse gasten laten bij verhuur nog wel een lichte groei zien (+2,6%). Bij kamperen is de trend zowel voor de Duitse als Nederlandse gast positief, met een groei van respectievelijk 4,3% en 5,4%. Dit bevestigt met name dat de combinatie van de Duitse gast en een verhuuraccommodatie op dit moment meer aandacht vraagt.
  

Verandering in het gastprofiel en verblijfsduur

De marktontwikkelingen zijn ook terug te zien in de demografie van de boekers en de voorkeur voor kortere reizen.

• Kortere verblijfsduur (LOS): Bij veel vakantieparken en campings zien we een toename in interesse in kortere verblijfsduur. Dit blijkt uit de stijging in reserveringen voor 1 en 2 nachten van respectievelijk 10,8% en 7,4%. Bij verhuur is de vraag naar 3, 4 en 7 nachten daarnaast afgenomen.
• Opkomst jonge boekers: Het aandeel jonge boekers (21-40 jaar) neemt aanzienlijk toe. De categorie 21-30 jaar vertoont een groei van 43% met een uitschieter van zelfs 74% bij de Duitse gast. De categorie 31-40 jaar is daarnaast met 21% gestegen.
• Daling senioren: De leeftijdscategorie van 70+ laat daartegenover een kleine daling van 9% zien.
• Groepsgrootte: De afgelopen periode zagen we ook dat de vraag van grotere groepen (5+ personen) af nam, maar de kleinere groepen van 1 t/m 4 personen wel plust ten opzichte van vorig jaar.
  

Conclusie

De markt is aan het veranderen, waarbij er een verschuiving zichtbaar is in de vraag en het boekingsgedrag. De cijfers laten zien dat consumenten vaker kort voor de gewenste periode boeken, wat de last minute strategie belangrijk maakt. Het aanbieden van flexibele aankomst- en vertrekdagen helpt hierbij om daarnaast ook in te spelen op de kortere verblijfsduur. Denk bijvoorbeeld aan het hemelvaartweekend, een periode waar veelvuldig wordt gezocht naar variabele aankomstdagen op woensdag, donderdag of vrijdag met een vertrek op zondag of maandag.

We zien inmiddels dat klanten die eerder dit jaar een achterstand hadden, deze weer aan het rechttrekken zijn. De terughoudende start zagen we met name bij vakantieparken en campings die in het verleden afhankelijk waren van vroegboekingen, maar nu het aantal reserveringen en de omzet rechttrekken met het aantrekken van last minute boekingen. In de afgelopen maand zagen we ook dat de Duitse boekingen voor de Nederlandse verhuurmarkt weer een positieve trend laten zien.

Raak daarom niet gelijk in paniek als een periode wat achterloopt, maar zorg voor zichtbaarheid en flexibiliteit in de periode kort voor aankomst. Daarnaast zijn het benadrukken van de meerwaarde en het uitlichten van de unieke kenmerken (USPs) van een verhuuraccommodatie ook van belang.